برق گرفتگی و حفاظت در مقابل آن                

علی رغم همه محاسن انرژی الکتریکی این انرژی خطرات جبران ناپذیری دارد که در استفاده از آن می توان به دو خطر عمده برق گرفتگی و آتش سوزی اشاره نمود.

 خطر برق گرفتگی :

برق گرفتگی اثری سوء روی بدن انسان می گذارد و شخصی که دچار برق گرفتگی می شود موجب حرکات ناگهانی و بسیار شدید عضلانی می شود و ممکن است کار آن قسمتها را بطور دايم یا موقت متوقف نماید. از این رو مختل شدن بعضی قسمتهای بدن نظیر مغز، قلب  و یا ششها می تواند سریعا سبب مرگ شود.

حداکثر ولتاژ مجاز برق گرفتگی در جریان متناوب 50 ولت و در جریان مستقیم 120 ولت می باشد و حداکثر زمان برقراری 5 ثانیه می باشد که البته این مقادیر ممکن است بسته به شرایط محیط وشخص نیز فرق کند.

خطرات برق گرفتگی بستگی به مسیرعبورجریا ن از بدن، شدت میزان جریان و طول زمان برقراری دارد و عواملی که در برق گرفتگی دخالت دارند عبارتند از: *مشخصه های موجود زنده  *مشخصه های سیستم برق  *مشخصه های محیط زیست

برق گرفتگی در نتیجه تماس در دو حالت پیش می آید 1- تماس مستقیم : که در آن ، تماس انسان به هر دلیل چه به صورت عمد و چه به صورت غیر عمد با یک هادی برق دار صورت می گیرد.2- تماس غیر مستقیم : که درآن، تماس انسان با بدنه وسیله برقی یا قسمتی از تجهیزات صورت می گیرد.

خطر آتش سوزی :

طی بررسی آمار مربوط به آتش سوزی ها بسیاری از این موارد در اثر الکتریسیته انجام می گیرد که عمده ترین دلیل آن عبارت است از  اتصالات ضعیف، غیر استاندارد بودن تجهیزات، سیم کشی بد وناقص، کافی نبودن عایق هادی، بار زیاد هادی و خرابی تجهیزات.

این آتش سوزیها ممکن است در نتیجه مصرف برق در تجهیزات یا مدارهای توزیع رخ دهد و یا از طریق تبدیل انرژی الکتریکی به سایر انرژی ها (مثلا حرارتی)، که دیگر نباید آن را به حساب برق گذاشت.

با توجه به اهمیت استفاده صحیح از برق در این بحث سعی بر آن شده که با روشهای جلوگیری و حفاظت از برق گرفتگی و حریق آشنا شد.

 

1- حفاظت در برابر تماس مستقیم :

حفاظت در برابر تماس مستقیم بسیار محدود می باشد و اگر فرد بی احتیاتی نماید بر قراری ایمنی تقریبا غیر ممکن می شود. اما با استفاده از عایقبندی ، حصار کشی، ایجاد موانع، استفاده از محفظه ها و استقرار قسمتهای برق دار در خارج از دسترس می توان از ایجاد برق گرفتگی جلوگیری کرد.

البته یک روش حفاظت  بسیار مهم دیگری که امروزه در تماس مستقیم با برق می توان از آن استفاده کرد حفاظت با استفاده از وسایل حفاظتی جریان تفاضلی می باشد که اصطلا حا به آن فیوزهای FI  یا کلیدهای حفاظ جان گفته می شود.

توجه به این نکته حايز اهمیت است که استفاده از این وسایل فقط به عنوان حفاظت اضافی در برابر تماس مستقیم است و استفاده از آن بعنوان تنها وسایله حفاظتی در برابر تماس مستقیم ممنوع می باشد. این وسایل در درجه اول برای حفاظت در برابر تماس غیرمستقیم طراحی شده و بعضی از سازندگان بی مسئولیت در سراسر دنیا تبلیغات فروش این فیوزها را بر اساس توانایی آنها در مقابله با برق گرفتگی در تماس مستقیم بنیان گذاری می کنند که فکری غرض آمیز می باشد و هیچ مقررات معتبری قبول ندارد

2- حفاظت در برابر تماس غیر مستقیم :

ایجاد ایمنی در برابر برق گرفتگی بیشتر مربوط به تماس غیر مستقیم مد نظر می باشد. برق گرفتگی در برابر تماس غیر مستقیم خیلی بیش تر از تماس مستقیم اتفاق می افتد. طبق تعریف تماس غیر مستقیم هنگامی رخ می دهد که یکی از فازها به بدنه فلزی تجهیز برخورد نماید ودر همان حال انسان و یا دام با بدنه مورد بحث در تماس باشد. لذا کلیه تاسیسات باید مجهز به سیستمی باشد تا در صورت بروز اتصالی بین فازو بدنه یکی از اجزای تجهیزات، برق را فورا قطع نماید که لازمه بر آوردن این خاصیت یعنی قطع سریع خودکار تغذیه وجود هادی حفاظتی (سیم ارت) در سراسر مسیر وداشتن الکترود زمین (چاه ارت) در ساختمان می باشد.

برای قطع سریع خودکار برق می توان به انواع فیوزهای اتوماتیک ، فیورهای مینیاتوری و فیوزهای حفاظ جان اشاره کرد که در شماره بعدی به به ساختمان این فیوز و نحوه اجرای چاه ارت مناسب جهت ساختمان اشاره می شود.